Tham luận về rèn luyện kĩ năng nhận dạng đề thi và trình bày bài thi môn Địa lý

Thứ năm - 26/09/2013 23:50
Tham luận về rèn luyện kĩ năng nhận dạng đề thi và trình bày bài thi môn Địa lý

Tham luận về rèn luyện kĩ năng nhận dạng đề thi và trình bày bài thi môn Địa lý

Trong các môn thi tuyển sinh Đại học – Cao đẳng khối C gồm Văn, Sử, Địa. Có thể nói rằng Địa lí là môn thi các thí sinh có khả năng dễ đạt điểm cao hơn so với Lịch sử và Ngữ văn...
Tuy nhiên, để làm một bài thi Đại lí đạt điểm cao trong các kì thi tuyển sinh quả là điều không phải dễ. Bằng kinh nghiệm của bản thân cũng đã nhiều năm giảng dạy và ôn luyện thi Địa lí, tôi xin được trao đổi một số kinh nghiệm và nguyên lí để làm tốt bài thi môn Địa lí đạt điểm cao trong kì thi tuyển sinh Đại học – Cao đẳng.
Với cấu trúc, nội dung đề thi tuyển sinh Đại học – Cao đẳng của Bộ GD & ĐT ban hành thì đề thi có hai phần là lí thuyết và kĩ năng:
Phần lí thuyết các đề thi rất đa dạng, tuy nhiên có thể phân thành các dạng chủ yếu sau đây:
- Dạng đề câu hỏi lí giải.
Yêu cầu thí sinh phải trả lời câu hỏi: ‘Tại sao?”. Với dạng đề nầy, đòi hỏi học sinh phải nắm vững kiến thức và biết vận dụng chúng để giải thích một hiện tượng địa lí. Để làm bài tốt, học sinh chú ý tổng hợp các kiến thức được tích lũy và các mối liên hệ nhân quả.
- Dạng đề câu hỏi so sánh.
Yêu cầu học sinh phải phân tích được sự giống nhau và khác nhau giữa hai hay nhiều hiện tượng địa lí. Học sinh không nên trả lời theo kiểu học thuộc bài mà cần phải tổng hợp kiến thức, sau đó phân biệt được sự giống, khác nhau của các hiện tượng địa lí.
- Dạng đề câu hỏi phân tích, chứng minh.
Yêu cầu học sinh chứng minh một vấn đề nào đó về địa lí. Để làm được dạng đề câu hỏi nầy, học sinh cần nắm vững kiến thức và cả số liệu thống kê tiêu biểu để phân tích hoặc chứng minh theo yêu cầu của đề bài.
- Dạng đề thi câu hỏi trình bày.
Đây là dạng đề khá đơn giản, học sinh chủ yếu học thuộc bài là có thể trình bày tốt yêu câu của đề ra. Tuy nhiên học sinh lưu ý là cần nắm chắc đề thi hỏi “cái gì” thì trình bày “caí ấy” cho phù hợp đề bài, tránh tản mạn, lạc đề.
Phần kĩ năng thường phổ biến các dạng như: Vẽ lược đồ Việt Nam và điển các thông tin cần thiết; Vẽ và nhận xét biểu đồ; Nhận xét bảng số liệu.
          Trong giới hạn của buổi hội thảo này tôi chỉ xin trình bày một chủ đề nhỏ: kĩ năng nhận dạng đề thi và cách trình bày bài thi thông qua một tiết dạy trực tiếp trên lớp 12B6, cụ thể như sau:
 
 Chủ đề ôn: Đặc điểm chung của tự nhiên Việt Nam (1- Đất nước nhiều đồi núi)
 
  1. Ưu điểm:
  • Trước hết cho HS nắm khái quát về các đặc điểm chung của tự nhiên Việt Nam (có 4 đặc điểm)
  • Tìm hiểu đặc điểm thứ nhất: Đất nước nhiều đồi núi (địa hình Việt Nam) – học trong 2 tiết
  • Để ôn lại kiến thức đặc điểm này, tôi đã cố tình thiết kế theo dạng sơ đồ về nội dung cơ bản của bài, như vậy sẽ khái quát và cô đọng được kiến thức, HS dễ hình dung các nội dung cần nắm của đặc điểm đó là có bao nhiêu nội dung lớn, nội dung nhỏ và cần học thuộc trước đơn vị kiến thức nào.
  • Trong tiết dạy tôi cũng đã hướng dẫn học sinh cách học bài dựa trên atlat Địa lí để các em có cái nhìn trực quan với kiến thức được đưa ra.
  • Trên cơ sở nội dung kiến thức đã có, tôi xây dựng hệ thống câu hỏi theo mức độ từ dễ đến khó, từ trình bày đến phân tích vận dụng và hướng dẫn các em kĩ năng nhận dạng đề thi và trình bày vấn đề, cụ thể:
Câu 1. Địa hình nước ta có những đặc điểm cơ bản nào – đối với câu hỏi này chỉ yêu cầu HS trình bày các đặc điểm chính của địa hình nước ta (gạch đầu dòng các ý nhưng phải diễn đạt rõ ý)
Câu 2. Địa hình đồi núi nước ta có những đặc điểm gì? – Với câu hỏi này cần nhấn mạnh địa hình đồi núi vì HS sẽ dễ nhầm lẫn với câu hỏi 1 – để làm được HS phải chọn lọc từ kiến thức phần đặc điểm chung của địa hình VN và chỉ trình bày những đặc điểm chung nhất của vùng đồi núi. (chiếm ¾ diện tích lãnh thổ; hệ thống núi chạy dọc phía tây kéo dài > 1400km từ biên giới V-T đến ĐNB; các dãy núi nước ta có 2 hướng chính; hệ thống núi phân bậc rõ ràng)
Câu 3. Hãy trình bày các đặc điểm chính của địa hình vùng núi Tây Bắc. Những đặc điểm đó ảnh hưởng đến sự phân hóa khí hậu vùng này như thế nào? – Sau khi HS trình bày những đặc điểm chính của vùng núi Tây Bắc từ đó vận dụng kiến thức về mối quan hệ giữa địa hình và khí hậu để giải quyết ý 2-mức độ vận dụng giải thích các mối quan hệ giữa các thành thần tự nhiên (kĩ năng này rất quan trọng)
Câu 4. So sánh địa hình vùng núi Đông Bắc và vùng núi Tây Bắc – dạng câu hỏi so sánh HS phải tìm ra được sự giống và khác nhau của 2 vùng núi này và trình bày bài theo 2 cách: theo hàng ngang so sánh từng đặc điểm của cả 2 vùng; hoặc chia đôi theo hàng dọc để so sánh.
Câu 5. Nêu các đặc điểm chung của tự nhiên VN. Phân tích các thế mạnh về tự nhiên của khu vực đồi núi đối với sự phát triển KT-XH – với ý đầu HS không đọc kĩ cũng sẽ dễ nhầm lẫn là trình bày các đặc điểm chung của địa hình VN chứ không trình bày 4 đặc điểm nằm ở 4 bài học riêng biệt nếu GV không nhấn mạnh làm rõ.
  1. Hạn chế của tiết dạy:
  • Nội dung ôn lại kiến thức cũ còn sơ sài; thiết kế sơ đồ chưa thật sự khoa học.
  • Chưa đưa ra nhiều dạng câu hỏi khác nhau với cùng một nội dung kiến thức.
  • Chưa linh hoạt trong việc hướng dẫn HS nhớ lại kiến thức cũ kết hợp khai thác Atlat.
  • Chưa cho HS tự trình bày bài làm của mình để sữa sai cho các em.
  • GV chưa quan tâm nhiều đến đối tượng HS yếu, chỉ gọi HS có phát biểu
  • HS còn thụ động, chưa học cũ ở nhà.
  1. Bài học kinh nghiệm và các giải pháp luyện thi ĐH – CĐ
  1. Đối với GV:
  • Phải lên kế hoạch ôn luyện ngay sau khi kết thúc chương trình đối với các lớp bồi dưỡng khối C
  • Nắm cấu trúc đề thi để phân bố thời gian ôn tập một cách hợp lí dành riêng cho từng phần.
  • GV ôn lại kiến thức cũ cho HS phải có tính hệ thống xuyên suốt toàn bộ chương trình; cho HS thấy được sự kế thừa của kiến thức phần tự nhiên, kinh tế xã hội để học tốt hơn phần địa lí các vùng kinh tế (phần quan trọng trong cấu trúc đề thi)
  • Khi dạy một đơn vị kiến thức nào đó cần đào sâu, phân tích ở mọi góc độ để HS có thể ứng biến trong quá trình làm bài, muốn vậy GV phải tìm hiểu tham khảo nhiều nguồn tài liệu khác nhau để bổ trợ kiến thức và có thể đưa ra được nhiều câu hỏi hay để HS làm quen.
  • Thường xuyên rèn luyện kĩ năng tính toán, vẽ, nhận xét, phân tích biểu đồ, bảng số liệu thống kê...hướng dẫn HS biết cách vẽ lược đồ khung VN và điền một số đối tượng địa lí lên lược đồ.
  • Chú ý rèn luyện kĩ năng nhận dạng đề thi và trình bày bài làm sao cho rõ ràng, khoa học, giúp HS biết cách phân bổ thời gian cho từng câu dựa vào số điểm để tránh việc không làm hết các câu đề ra.
  • Thường xuyên kiểm tra bài cũ để chấn chỉnh việc học bài ở nhà; sưu tầm nhiều bộ đề thi ĐH-CĐ của những năm trước, đề thi thử của các trường ĐH...để HS làm quen.
b. Đối với HS
Từ đặc điểm nội dung, yêu cầu của các dạng đề thi tuyển sinh môn Địa lí nói trên, khi làm bài, học sinh thực hiện theo các thao tác sau:
- Nhận dạng đề thi. Đây là khâu quan trọng hàng đầu, giúp học sinh không bị lệch hướng trong quá trình làm bài. Đề thi thường có từ 3 - 4 câu, trong đó phần lý thuyết thường chiếm từ 65% - 70% tổng số điểm. Cần nhận dạng được đề thi, ví như dạng trình bày hay chứng minh, biểu đồ tròn hay biểu đồ miền, số liệu đã được xử lý hay số liệu thô...
Phát thảo đề cương cho từng câu hỏi trong đề thi nhằm giúp cho việc phân bố thời gian cho từng câu hỏi hợp lí, chính xác, tránh tình trạng thiếu sót nội dung các câu hỏi trong quá trình làm bài. Để không bị sót ý, viết lặp lại, lan man, lạc đề, vừa có thể theo dõi được bài làm, kịp thời bổ sung ý cho bài viết... thì lập dàn ý cho các câu hỏi trước khi viết là việc làm hết sức cần thiết.
- Phân bố thời gian hợp lý cho từng câu hỏi: thí sinh nên phân bố thời gian đều và phù hợp cho các câu hỏi trong đề căn cứ vào số điểm của câu hỏi. Nên dành khoảng thời gian từ 15 - 20 phút để phác thảo dàn ý, từ 10 - 15 phút cho việc kiểm tra đọc lại bài.
- Ngoài ra, trong khi làm bài thì chú ý phần dễ làm trước, khó làm sau nhưng phải đảm bảo tính hệ thống, logic trong bài làm, và nên làm ở tất cả các câu chứ không nên tập trung vào một câu nào đó.
- Trình bày bài thi cũng là một khâu rất quan trọng vì giá trị của một bài thi không những thể hiện ở phần nội dung mà còn ở phương pháp trình bày. Chữ viết phải rõ ràng (tránh viết tắt quá nhiều, lỗi chính tả, câu văn lủng củng, trình bày lan man) Bài thi Địa lí cần diễn đạt rõ ràng, ngắn gọn, mạch lạc và dễ hiểu. 
- Khi học nên bám sát sách giáo khoa và một tài liệu tham khảo ôn tập nhất định, không nên đọc quá nhiều tài liệu và cũng không nên học tủ vì các câu hỏi thường liên quan với nhau. Khi ôn tập, nên hệ thống kiến thức, hệ thống những vấn đề trọng tâm, những câu hỏi liên quan đến vấn đề đó. Nên tập trung học dứt điểm một vấn đề, một giai đoạn, đừng học nhảy cóc lung tung…
          Trên đây là một số kinh nghiệm cá nhân đúc kết được trong quá trình ôn luyện thi 
ĐH – CĐ, và bài tham luận này còn nhiều thiếu sót và mang tính cá nhân rất mong các đồng nghiệp góp ý để công tác luyện thi ĐH bộ môn Địa lí nói riêng và toàn trường THPT Nguyễn Trãi nói chung trong năm học này và các năm tiếp theo đạt kết quả như mong muốn. Tôi xin chân thành cảm ơn
 
 Chia sẻ kinh nghiệm làm bài môn địa lý 
 

Tôi mong những kinh nghiệm này sẽ giúp các bạn khối không chuyên có thể vượt qua kỳ thi tốt nghiệp, còn sĩ tử khối C sẽ đạt điểm cao môn địa lý trong kỳ thi đại học.



 
Vào thời gian này, chắc các bạn thi khối C đã nắm chắc trong tay 80% kiến thức môn địa lý. Nếu bạn nào chưa đủ tự tin về khả năng của mình thì hãy học theo phương pháp sau:
Khi học, các bạn nên đọc kỹ và hiểu những gì có trong sách sau đó tìm ra những ý chính ghi lên phía trên. Đồng thời, phía dưới bạn hãy phân tích theo ý hiểu của mình. Bạn không nên quá máy móc đúng từng câu từng chữ trong sách nhưng vẫn phải đảm bảo đúng nội dung. Như vậy, bạn sẽ dễ hiểu và dễ nhớ vì nếu bạn học thuộc lòng thì bạn khó có thể nhớ khi bước vào phòng thi.
Để khẳng định bài làm của mình là tốt, bạn cần phải đảm bảo chính xác về nội dung. Khi cầm đề thi trên tay, bạn cần phải đọc kỹ từng câu hỏi, sau đó, xác định câu nào mình chắc chắn có thể làm được thì nên làm trước. Để đảm bảo không bị phân tâm trong quá trình làm bài, bạn nên đọc câu hỏi và ghi tất cả những ý chính cần phải trả lời.
Bên cạnh đó, bạn phải biết cách trình bày bài khoa học để người chấm dễ hiểu, dễ đọc và thể hiện bạn là người tôn trọng người chấm thi. Để làm được điều đó, bạn cần có những câu khẳng định lại câu hỏi và nêu lên phần trả lời của mình có mấy ý và bao gồm những ý nào. Ví dụ: câu hỏi đề thi đưa ra là “Anh (chị) hãy phân tích đặc điểm vùng biển nước ta?”. Trả lời: Đặc điểm vùng biển nước ta được phân tích như sau: Vùng biển nước ta bao gồm nội thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, và thềm lục địa, cụ thể như sau…
 
Khi phân tích vấn đề, bạn nên trình bày theo ý, không nên viết tràn lan mà cần phải có những ký tự phân biệt giữa luận điểm và luận cứ. Những luận điểm có thể đặt là a, b, c… Còn luận cứ bạn nên xuống dòng, lùi vào trong và gạch đầu dòng hoặc điền dấu cộng… Như vậy, câu trả lời sẽ dễ hiểu hơn và bạn dễ dàng kiểm tra lại bài xem có thiếu ý hay không. Khi kết thúc câu hỏi, bạn nên một câu kết luận cho câu trả lời.
Đối với phần bài tập vẽ biểu đồ, vấn đề chính là bạn cần lựa chọn biểu đồ phù hợp với đề bài. Bạn nên đọc kỹ câu hỏi, nhìn bao quát toàn bộ số liệu trong bài nếu cần phải xử lý số liệu bạn nên tính ra nháp sau đó ghi vào bài làm như vậy sẽ chắc chắn hơn. Nếu bạn nào không chắc chắn khi vẽ bằng bút mực thì hãy chia tỷ lệ ra nháp trước khi vẽ vào bài làm để đảm bảo độ chính xác. Bạn nên chú ý ghi đầy đủ số liệu, ghi chú, tên biếu đồ, đơn vị… vào bài làm của mình.
Một trong những yếu tố quan trong câu hỏi vẽ biểu đồ là phần nhận xét. Giống như phần trả lời câu hỏi lý thuyết, bạn nên nhìn vào số liệu và biểu đồ để đưa ra câu tổng quát như cơ cấu kinh tế nước ta giai đoạn 2006-2010 có xu hướng tăng trong đó, tỷ trọng ngành dịch vụ và công nghiệp có xu hướng tăng nhanh, tỷ trọng ngành nông nghiệp có xu hướng giảm nhẹ. Cụ thể như sau….
Đối với những câu hỏi nêu nguyên nhân và tác động của vấn đề, bạn cần phải linh hoạt liên hệ với thực tiễn. Trong khoảng thời gian 180 phút, bạn nên sử dụng 10 phút cho việc xác định câu hỏi và nêu ý chính, câu vẽ biểu đồ cần 15-20 phút, những câu nhiều điểm bạn nên giành nhiều thời gian hơn. Trong quá trình làm bài, bạn cần phải linh hoạt, bình thường có những câu hỏi sẽ phải phân tích dài, tuy nhiên, đó là câu hỏi ít điểm thi bạn cần phải lựa chọn ý. Trước khi làm bạn cần dừng lại một giây để xác định câu đó làm trong bao lâu, nếu bạn làm quá dài thì không đủ thời gian làm những câu tiếp…
Để làm tốt bài thi môn địa lý, bạn cần nắm chắc kiến thức, trình bày bài khoa học, bố trí thời gian hợp lý. Tôi tin rằng nếu các bạn làm tốt được điều này thì bạn đã hoàn thành tốt bài làm của mình.
Với kinh nghiệm mà tôi đã chia sẻ, tôi mong rằng tôi đã giúp được các bạn có thêm một vài kỹ năng để làm tốt các kỳ thi của mình trong thời gian tới. Chúc các bạn thi tốt!

Tác giả bài viết: Đinh Thị Ánh Nguyêt

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

Tài khoản

Danh mục

Tài liệu

Công khai thủ tục hành chính

Tiện ích

Video Clips

Albums ảnh

Thời khóa biểu

Lịch công tác

Thư viện tài liệu

Tra cứu điểm

Kế hoạch giảng dạy

Nhập điểm

Nhận xét HS hàng tháng

Hướng nghiệp

Chọn cho mình một nghề nghĩa là chọn cho mình một tương lai. Việc chọn nghề thực sự quan trọng và vô cùng cần thiết. Chọn sai lầm một nghề nghĩa là đặt cho mình...

Thống kê

Đang truy cậpĐang truy cập : 89


Hôm nayHôm nay : 159

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 11398

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 3670552

Liên kết web